Vertraagde, beschadigde of kwijtgeraakte bagage: zo werkt de vergoeding

EU-verordening 261/2004 stelt minimumrechten vast bij instapweigering, geannuleerde vluchten en vertraging. Ingecheckte bagage wordt daar niet geregeld. De aansprakelijkheid voor bagage volgt het Verdrag van Montreal, dat de EU heeft gesloten bij Besluit 2001/539/EG van de Raad en dat in het EU-recht wordt uitgevoerd door Verordening (EG) nr. 2027/97 in de wijziging van Verordening (EG) nr. 889/2002. Volgens artikel 3 lid 1 van die verordening wordt de aansprakelijkheid van een EU-maatschappij voor passagiers en bagage beheerst door de bepalingen van het verdrag, en het gewijzigde artikel 1 breidt die uit tot luchtvervoer binnen één lidstaat, dus ook tot zuiver binnenlandse vluchten met een EU-maatschappij. Voor het overige geldt het verdrag voor internationale reizen tussen staten die zich erbij hebben aangesloten (artikel 1 lid 2). Vlieg je met een maatschappij van buiten de EU van of naar een land dat zich niet heeft aangesloten, dan kunnen andere regels gelden.

Artikel 17 lid 2 van het verdrag maakt de vervoerder aansprakelijk als ingecheckte bagage is vernietigd, verloren of beschadigd, mits de schadeveroorzakende gebeurtenis aan boord plaatsvond of terwijl de bagage onder de hoede van de vervoerder was. Wordt de schade veroorzaakt door de eigen aard van de bagage of door een eigen gebrek of zwakte daarvan, dan is de maatschappij niet aansprakelijk, en voor handbagage is zij alleen aansprakelijk als zij of haar ondergeschikten of lasthebbers de schade door schuld of nalatigheid hebben veroorzaakt. Bij vertraging geldt artikel 19: de maatschappij is aansprakelijk voor schade door vertraging, maar wordt ontheven als zij aantoont dat zij alle maatregelen heeft genomen die redelijkerwijs van haar konden worden verlangd of dat het onmogelijk was ze te nemen.

De twee sporen kunnen naast elkaar lopen. Was ook de vlucht zelf geannuleerd of flink vertraagd, dan wordt die vraag apart beoordeeld volgens 261/2004, waarvan artikel 12 het recht op verdere compensatie uitdrukkelijk onverlet laat en tegelijk bepaalt dat compensatie krachtens de verordening mag worden verrekend met zulke vergoeding.

Artikel 22 lid 2 beperkt de aansprakelijkheid van de vervoerder voor vernietigde, verloren, beschadigde of vertraagde bagage tot een bedrag per passagier. De oorspronkelijke verdragstekst noemt 1000 bijzondere trekkingsrechten, maar artikel 24 bevat een mechanisme voor periodieke herziening van de grenzen, en na de laatste herziening door ICAO geldt sinds 28 december 2024 een bedrag van 1.519 SDR. SDR, bijzondere trekkingsrechten, is een rekeneenheid, dus de waarde van dat bedrag in euro verandert met de koers.

Twee arresten van het Hof van Justitie preciseren de grens. In zaak C-63/09, Walz tegen Clickair, oordeelde het Hof dat het schadebegrip in artikel 22 lid 2 zowel materiële als immateriële schade omvat. Het maximum geldt dus voor alles wat je vordert, niet voor elke soort schade apart. In zaak C-410/11, Espada Sánchez e.a. tegen Iberia, oordeelde het Hof dat het recht op schadevergoeding en de aansprakelijkheidsbeperking ook gelden wanneer een passagier schadevergoeding vordert voor bagage die op naam van een andere passagier is ingecheckt, mits de verloren bagage daadwerkelijk voorwerpen bevatte die toebehoorden aan de passagier die de vergoeding vordert. Voor een gezin dat spullen over gezamenlijke koffers heeft verdeeld, kan dat veel uitmaken.

De grens is een maximum, geen vast bedrag. Je moet kunnen laten zien welke schade je hebt geleden. Bonnen, tickets of instapkaarten en foto's kunnen daarbij helpen. De weg naar een hogere grens die artikel 22 lid 2 aanwijst, is dat je bij de overhandiging van de ingecheckte bagage aan de vervoerder, in de praktijk bij het inchecken, een zogenoemde bijzondere verklaring over de waarde van de bagage hebt afgelegd en zo nodig een aanvullende som hebt betaald. De grens geldt ook niet als wordt bewezen dat de maatschappij of haar ondergeschikten of lasthebbers de schade met opzet of roekeloos en met de wetenschap dat schade er waarschijnlijk uit zou voortvloeien hebben veroorzaakt (artikel 22 lid 5), wat een hoge lat is. Een maatschappij kan bovendien zelf hogere grenzen of geen grenzen hebben bedongen (artikel 25).