Vlucht geland op een ander vliegveld: compensatie, vervoer of niets?

Volgens artikel 2 onder l van Verordening 261/2004 is een annulering het niet uitvoeren van een geplande vlucht waarop ten minste één plaats was geboekt. Het Hof van Justitie heeft bepaald dat het niet genoeg is dat het vliegtuig volgens de geplande route is vertrokken: het moet ook op die route de bestemming bereiken. Een omgeleide vlucht moet daarom in beginsel als geannuleerd worden aangemerkt. Het Hof maakt echter een uitzondering: landt het vliegtuig op een vliegveld dat het vliegverkeer van en naar dezelfde stad of regio verzorgt als het geboekte, dan is het volgens het Hof niet te rijmen met het doel van de verordening of met het gelijkheidsbeginsel om de omleiding gelijk te stellen met een annulering. Compensatie kan dan niet op die grond worden gevraagd en de zaak wordt volgens de regels over vertraging beoordeeld. Bedient het vliegveld niet dezelfde stad of regio, dan geldt de hoofdregel. Het Hof van Justitie heeft bevestigd dat zo'n omleiding recht kan geven op compensatie wegens annulering (beschikking van 6 oktober 2021 in zaak C-253/21, TUIfly).

De vraag werd op 22 april 2021 beslist in zaak C-826/19, WZ tegen Austrian Airlines AG, door de vierde kamer van het Hof, na een prejudiciële vraag van het Landesgericht Korneuburg in Oostenrijk. De passagier had één boeking voor een reis Klagenfurt, Wenen en Berlijn-Tegel op 21 mei 2018, met geplande aankomst in Tegel om 22:20. Omdat het vliegtuig door het geldende nachtvliegverbod niet in Tegel kon landen, werd het omgeleid naar Berlijn-Schönefeld, waar de passagier om 23:18 aankwam.

Het Hof legt de gelijke behandeling uit aan de hand van een voorbeeld. Zou de omleiding als annulering gelden, dan zou een passagier die na het transfer met minder dan drie uur vertraging op het geboekte vliegveld aankomt compensatie krijgen, terwijl een passagier die op het juiste vliegveld landde met dezelfde vertraging niets zou krijgen, ondanks een vergelijkbaar ongemak. Tegelijk stelde het Hof dat een passagier bij zo'n omleiding in beginsel recht heeft op compensatie volgens de verordening als hij zijn eindbestemming drie uur of meer na de door de maatschappij oorspronkelijk vastgestelde aankomsttijd bereikt.

Het relevante tijdstip is niet het moment waarop het vliegtuig op het uitwijkvliegveld landde, maar het moment waarop je na het transfer daadwerkelijk aankomt op het vliegveld van je boeking of, in voorkomend geval, op een andere nabijgelegen bestemming die met de maatschappij is overeengekomen. De wachttijd op het vervoer en de reistijd tussen de vliegvelden tellen dus mee. Omgekeerd kan een maatschappij, zoals het Hof ook opmerkt, de plicht tot het betalen van compensatie volgens artikel 7 ontlopen als zij ervoor zorgt dat de passagiers zonder een vertraging van drie uur of meer ten opzichte van de oorspronkelijk geplande aankomsttijd aankomen.

De grens van drie uur komt niet uit dit arrest, maar uit de gevoegde zaken C-402/07 en C-432/07, Sturgeon e.a., van 19 november 2009. Daar werden passagiers van sterk vertraagde vluchten gelijkgesteld met passagiers van geannuleerde vluchten wat het recht op compensatie betreft. Compensatie is echter niet verschuldigd als de maatschappij buitengewone omstandigheden kan aantonen die ondanks het treffen van alle redelijke maatregelen niet voorkomen konden worden.

Dit artikel beschrijft de regels die gelden tot en met 22 oktober 2027. Vanaf 23 oktober 2027 is Verordening (EU) 2026/2202 van toepassing, die Verordening 261/2004 wijzigt. Volgens de nieuwe definitie in artikel 2 onder l geldt een vlucht die is omgeleid naar een ander vliegveld dan op het ticket staat en daarheen niet kon doorvliegen uitdrukkelijk als geannuleerd. De uitzondering voor vliegvelden die dezelfde stad of regio bedienen staat in het nieuwe artikel 5 lid 6. Die geldt alleen als de maatschappij vervoer naar het op het ticket vermelde vliegveld heeft geregeld en de vertraging daar niet meer dan drie uur bedraagt.