Jak liczy się opóźnienie lotu: decyduje czas przybycia

Unijne przepisy o prawach pasażerów lotniczych (rozporządzenie 261/2004) wiążą odszkodowanie z wielkością opóźnienia, ale rozporządzenie nie definiuje, czym właściwie jest „czas przybycia”. Rozstrzygnął to Trybunał Sprawiedliwości UE we wrześniu 2014 r. w sprawie C-452/13 między linią Germanwings a pasażerem Ronnym Henningiem.

Rozumowanie Trybunału łatwo prześledzić. Dopóki siedzisz w samolocie, przebywasz w zamkniętej przestrzeni, pod kontrolą przewoźnika i z bardzo ograniczoną możliwością kontaktu ze światem zewnętrznym. Dopiero gdy drzwi się otwierają i możesz wysiąść, możesz wrócić do swoich zwykłych zajęć. Dlatego Trybunał uznał, że czasem przybycia jest chwila, w której otwarto co najmniej jedne drzwi samolotu, przy założeniu że pasażerowie mogą wtedy opuścić samolot.

Trybunał wyraźnie odrzucił dwie inne możliwości: chwilę, w której koła dotykają ziemi, oraz chwilę, w której samolot dociera na stanowisko postojowe i zaciągane są hamulce postojowe.

Rozporządzenie stosuje się bezpośrednio w państwach UE, w Islandii, Norwegii i Liechtensteinie na podstawie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a w Szwajcarii na podstawie dwustronnej umowy o transporcie lotniczym z UE.

Art. 6 rozporządzenia dotyczy opóźnień przy odlocie. Daje prawo do opieki na lotnisku (posiłki, napoje i możliwość komunikacji), gdy odlot ma się opóźnić o dwie, trzy lub cztery godziny, zależnie od długości trasy. Przy opóźnieniu co najmniej pięciu godzin możesz co do zasady zrezygnować z podróży i otrzymać zwrot kosztu biletu.

O odszkodowaniu pieniężnym decyduje natomiast przybycie. Według utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, potwierdzonego w wyroku Germanwings, pasażerowie, którzy docierają do miejsca docelowego z opóźnieniem trzech godzin lub więcej, mogą co do zasady mieć prawo do odszkodowania z art. 7, na tej samej podstawie co przy odwołanych lotach.

Wynikają z tego dwie praktyczne konsekwencje. Spóźniony odlot, który samolot nadrabia w powietrzu, co do zasady nie daje odszkodowania, jeśli i tak docierasz do celu z opóźnieniem krótszym niż trzy godziny. I odwrotnie: przy podróżach z przesiadką w ramach jednej rezerwacji liczy się przybycie do ostatecznego miejsca docelowego (wyrok C-11/11, Folkerts, pkt 35, oraz C-537/17, Wegener, pkt 18 i 19). Krótkie opóźnienie na pierwszym odcinku, przez które nie udało się zdążyć na lot przesiadkowy, może oznaczać wiele godzin opóźnienia tam, dokąd faktycznie zmierzasz.