Linia lotnicza odmówiła odszkodowania: jak ocenić odmowę

Zasada. Przy odwołanym locie odszkodowanie z art. 7 może przysługiwać na podstawie art. 5 ust. 1 lit. c. TSUE uznał, że to samo prawo może przysługiwać, gdy do miejsca docelowego docierasz z opóźnieniem co najmniej trzech godzin (sprawy połączone C-402/07 i C-432/07, Sturgeon i in.).

Wyjątek. Przewoźnik nie płaci tylko wtedy, gdy może udowodnić, że zakłócenie było następstwem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków (art. 5 ust. 3). Wyjątek dotyczy zarówno odwołania lotu, jak i opóźnienia o co najmniej trzy godziny (C-315/15, pkt 20 i 27). Ponieważ jest to wyjątek od zasady chroniącej konsumentów, należy go interpretować ściśle (C-549/07, Wallentin-Hermann, pkt 17 i 20).

Dwa warunki, nie jeden. Przewoźnik musi wykazać oba: że wystąpiła nadzwyczajna okoliczność oraz że jej skutków nie dało się uniknąć środkami dostosowanymi do sytuacji (C-549/07, pkt 40). Drugi warunek jest surowy. Przewoźnik ma wykazać, że nawet przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych zasobów, czyli personelu, sprzętu i środków finansowych, i bez nieproporcjonalnych poświęceń w stosunku do swoich możliwości w danym czasie nie mógłby uniknąć odwołania lotu albo opóźnienia (C-549/07, pkt 41, oraz C-315/15, pkt 29).

Rozporządzenie nie przewiduje dziś żadnej szczególnej formy pisma z odmową. Odmowa, która wymienia tylko kategorię, nie mówi jednak nic o żadnym z tych dwóch warunków. Dlatego można zażądać od przewoźnika czterech rzeczy: wskazania konkretnego zdarzenia, wyjaśnienia, dlaczego pozostawało ono poza normalną działalnością przewoźnika i jego faktyczną kontrolą, opisu, jak wpłynęło na Twój lot, oraz informacji, jakie środki podjęto.

Czasem tak bywa. Zderzenie statku powietrznego z ptakiem jest nadzwyczajną okolicznością (C-315/15, Pešková i Peška przeciwko Travel Service). Wyrok jednak na tym się nie kończy i właśnie druga jego część jest przydatna przy ocenie odmowy: także wtedy trzeba wykazać racjonalne środki. Jeżeli przewoźnik mógł zapobiegać obecności ptaków bez nieproporcjonalnych poświęceń, to on musi wykazać, że faktycznie to zrobił w odniesieniu do tego konkretnego lotu (sentencja pkt 3 oraz pkt 44–47).

W tej samej sprawie Trybunał uznał, że odwołanie lub duże opóźnienie nie jest następstwem nadzwyczajnych okoliczności, gdy przewoźnik, po tym jak wymaganą po zderzeniu z ptakiem kontrolę bezpieczeństwa wykonał już uprawniony ekspert, zdecydował się powtórzyć ją przy pomocy własnego eksperta. Trybunał rozpatrzył też przypadek mieszany. Jeśli opóźnienie wynoszące co najmniej trzy godziny wynika tylko częściowo z nadzwyczajnej okoliczności, ta część jest odliczana. Dzieje się tak jednak wyłącznie wtedy, gdy przewoźnik podjął wymagane racjonalne środki, a to on musi wykazać, że ta część opóźnienia była nie do uniknięcia (pkt 50 i 52).