Przeniesienie do niższej klasy w samolocie: jak liczy się 30, 50 i 75 procent

Jeśli przewoźnik wykonujący lot umieści Cię w niższej klasie niż ta, na którą kupiono bilet, ma on według art. 10 ust. 2, w ciągu siedmiu dni i w sposób wskazany w art. 7 ust. 3, zwrócić 30% ceny biletu przy wszystkich lotach do 1500 kilometrów, 50% przy wszystkich lotach we Wspólnocie powyżej 1500 kilometrów i przy wszystkich pozostałych lotach od 1500 do 3500 kilometrów oraz 75% przy wszystkich lotach nieobjętych dwiema pierwszymi literami. Loty między europejskim terytorium państw członkowskich a francuskimi departamentami zamorskimi wskazano osobno: są wyłączone z lit. b i wprost objęte lit. c.

Trzy rzeczy łatwo przeoczyć. Procent liczy się od ceny biletu, a nie od różnicy cen między klasą zarezerwowaną a tą, w której lecisz, więc zwrot może być zarówno wyższy, jak i niższy niż ta różnica. Odesłanie do art. 7 ust. 3 dotyczy formy wypłaty: gotówką, elektronicznym przelewem bankowym, poleceniem przelewu lub czekiem albo, za pisemną zgodą pasażera, w formie bonów podróżnych i/lub innych usług. Gdy jest odwrotnie, czyli umieszczono Cię w wyższej klasie, przewoźnik według art. 10 ust. 1 nie może pobrać dopłaty.

Stałe kwoty z art. 7 to coś innego. Rozporządzenie wiąże je z odmową przyjęcia na pokład (art. 4 ust. 3) i odwołaniem lotu (art. 5 ust. 1 lit. c), a Trybunał w wyroku Sturgeon (połączone sprawy C-402/07 i C-432/07) zrównał opóźnienie w dotarciu do celu o trzy godziny lub więcej z odwołaniem lotu w zakresie prawa do odszkodowania. Art. 10 ust. 2 odsyła natomiast do art. 7 ust. 3 tylko co do sposobu wypłaty. Obniżenie klasy samo w sobie nie jest więc stałą kwotą w euro. Jeśli lot został dodatkowo odwołany lub mocno opóźniony, tę kwestię trzeba ocenić osobno. Według art. 15 obowiązków wobec pasażerów nie można ograniczyć ani wyłączyć, na przykład odstępstwem lub klauzulą ograniczającą w umowie przewozu.

Za obniżenie klasy liczy się tylko zmiana klasy kabiny: ekonomicznej, biznesowej lub pierwszej. Według wytycznych Komisji prawo nie obejmuje korzyści, za które dopłacono w ramach tej samej klasy, czyli droższego rodzaju biletu albo dodatków, takich jak konkretne miejsce czy posiłki. Jeśli podróżujesz tą samą klasą, ale nie otrzymujesz tego, za co zapłacono, możesz mieć prawo do zwrotu za to na podstawie warunków przewoźnika albo prawa krajowego. Liczy się też klasa, na którą kupiono bilet, a nie korzyść z programu lojalnościowego. Bilet wystawiony w ramach programu lojalnościowego jest natomiast objęty rozporządzeniem (art. 3 ust. 3).

Rozporządzenie obejmuje loty odlatujące z lotniska w UE oraz loty do UE z kraju spoza UE, jeśli przewoźnik wykonujący lot jest przewoźnikiem z UE, a pasażer nie otrzymał świadczeń ani odszkodowania i pomocy w państwie wylotu (art. 3 ust. 1). Obowiązuje w UE, a na mocy porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym także w Islandii, Norwegii i Liechtensteinie. Szwajcaria stosuje je na podstawie umowy między UE a Szwajcarią w sprawie transportu lotniczego. Nie dotyczy osoby podróżującej bezpłatnie lub po obniżonej cenie niedostępnej publicznie (art. 3 ust. 3).

Rozstrzygające przy bilecie z kilkoma lotami jest to, od jakiej ceny liczy się procent. Trybunał rozstrzygnął tę kwestię 22 czerwca 2016 r. w sprawie C-255/15, Steef Mennens przeciwko Emirates Airlines Direktion für Deutschland, na trzy pytania prejudycjalne skierowane przez sąd Amtsgericht Düsseldorf w Niemczech.

Pierwszy punkt sentencji: cena, którą należy uwzględnić przy obliczaniu zwrotu przy obniżeniu klasy pasażera na danym locie, to cena lotu, na którym go przeniesiono do niższej klasy. W uzasadnieniu (pkt 29) Trybunał podkreśla, że nie jest to więc łączna cena przewozu, do którego uprawnia bilet.

Jeśli ceny pojedynczego lotu nie wskazano na bilecie, według wyroku należy wyjść z części ceny biletu odpowiadającej ilorazowi odległości danego odcinka i łącznej odległości, którą pasażer ma prawo pokonać. Jest to więc proporcja według odległości, a nie równy podział według liczby odcinków ani szacunek według tego, ile każdy odcinek wydaje się być wart.

Rozporządzenie (UE) 2026/2202, które zmienia rozporządzenie 261/2004, opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 2 października 2026 r. i jest stosowane od 23 października 2027 r. (art. 3). Wtedy art. 10 zostaje zastąpiony: przewoźnik ma w ciągu 14 dni kalendarzowych po obniżeniu klasy automatycznie zwrócić co najmniej 30, 50 lub 75% ceny lotu, a sposób obliczenia z wyroku Mennens, czyli udział odległości, gdy ceny lotu nie ma na bilecie, i wyłączenie podatków i opłat niezależnych od klasy, trafia do samego rozporządzenia. Nowy artykuł nie dotyczy usług dodatkowych, takich jak szczególne miejsce czy catering, niezależnych od klasy pasażera i sprzedawanych osobno.

Do tego czasu obowiązują przepisy opisane wyżej, z siedmioma dniami na zwrot.