Vlucht vervroegd vóór je reis: telt een gewijzigde vertrektijd als geannuleerde vlucht?

De maatschappij spreekt vaak van een dienstregelingswijziging of een schema-aanpassing. Wordt het vertrek met meer dan een uur vervroegd, dan is het juridisch iets anders. De eerste kamer van het Hof van Justitie besliste hierover op 21 december 2021 in de gevoegde zaken C-146/20, C-188/20, C-196/20 en C-270/20, geschillen tegen Corendon Airlines, Azurair, Eurowings en Austrian Airlines. Het Hof oordeelde dat artikel 2 onder l en artikel 5 lid 1 van verordening 261/2004 aldus moeten worden uitgelegd dat een vlucht als geannuleerd wordt beschouwd wanneer de maatschappij die de vlucht uitvoert, deze met meer dan een uur vervroegt.

De reden is praktisch. Een vervroegd vertrek dwingt de passagier om opnieuw te plannen: eerder vervoer naar de luchthaven, misschien een extra hotelnacht, een werkdag die vervalt. Het Hof wees erop dat een aanzienlijke vervroeging passagiers de mogelijkheid ontneemt om vrij over hun tijd te beschikken en hun reis naar verwachting te organiseren. Daarom wordt het behandeld als een geannuleerde vlucht en niet als een vertraging.

De grens ligt bij een uur. Het Hof stelde dat het verschil tussen een vervroeging van meer dan een uur en een van een uur of minder het referentiepunt is voor de vraag of de vervroeging aanzienlijk is. Een vervroeging van ten hoogste een uur valt dus buiten wat het arrest bepaalde over geannuleerde vluchten.

Dat de vlucht als geannuleerd geldt, geeft twee soorten rechten. Het ene gaat over een andere vlucht en terugbetaling (en in sommige gevallen verzorging, bijvoorbeeld maaltijden), het andere over financiële compensatie, en alleen dat laatste hangt af van wanneer je bent geïnformeerd.

Volgens artikel 5 lid 1 onder c is er geen compensatie als je ten minste twee weken vóór de geplande vertrektijd bent geïnformeerd. Ben je geïnformeerd tussen twee weken en zeven dagen vóór vertrek, dan hoeft de maatschappij alleen niet te betalen als zij je tegelijk een andere vlucht aanbood die ten hoogste twee uur eerder dan gepland vertrekt en uiterlijk vier uur na de geplande aankomsttijd aankomt. Ben je minder dan zeven dagen vóór vertrek geïnformeerd, dan zijn de grenzen strakker: vertrek ten hoogste een uur eerder en aankomst uiterlijk twee uur later. Valt de andere vlucht buiten die grenzen, dan kan compensatie aan de orde zijn. De maatschappij hoeft ook niet te betalen als zij kan aantonen dat de annulering het gevolg is van buitengewone omstandigheden die ondanks het treffen van alle redelijke maatregelen niet voorkomen konden worden (artikel 5 lid 3).

Uit hetzelfde arrest komt nog een detail. Het Hof stelde dat informatie aan de passagier vóór het begin van de reis dat de vlucht is vervroegd, een aanbod tot een andere vlucht kan vormen in de zin van artikel 8 lid 1 onder b, en dat de maatschappij geen compensatie hoeft te betalen wanneer zij over de vervroeging informeert onder de voorwaarden van artikel 5 lid 1 onder c, i tot en met iii. De e-mail met de nieuwe tijd kan dus zelf de andere vlucht zijn die de bovenstaande uitzonderingen veronderstellen. Op welke datum het bericht kwam, is daarmee van groot belang, en de bewijslast of en wanneer je bent geïnformeerd ligt volgens artikel 5 lid 4 bij de maatschappij, niet bij jou.

Heb je via een reisbureau of boekingssite geboekt, dan is het niet genoeg dat de maatschappij de tussenpersoon op tijd inlichtte. Gaf de tussenpersoon het bericht niet binnen de termijn door, dan word je niet geacht tijdig te zijn geïnformeerd, tenzij je de tussenpersoon uitdrukkelijk had gemachtigd om berichten van de maatschappij te ontvangen (Hof van Justitie, zaak C-263/20).