Dokumenty i rachunki, które warto zachować przy zakłóceniu lotu

Rozporządzenie UE o prawach pasażerów lotniczych zakłada między innymi potwierdzoną rezerwację na lot oraz, z wyjątkiem odwołania lotu, zgłoszenie się do odprawy w wymaganym terminie. Potwierdzenie rezerwacji pokazuje rezerwację, a karta pokładowa pokazuje odprawę. Razem tworzą rdzeń każdej sprawy o odszkodowanie.

Numer rezerwacji, czyli krótki kod z potwierdzenia, jest kluczem do całej podróży w systemie przewoźnika. Mając go, można później odnaleźć rezerwację, odprawę i zmiany rezerwacji. Cyfrowe karty pokładowe w aplikacji przewoźnika mogą jednak zniknąć po zakończeniu podróży, więc warto zrobić zrzut ekranu, dopóki karta jest widoczna.

SMS-y, e-maile i powiadomienia z aplikacji od przewoźnika są często najczytelniejszym dowodem, bo pokazują nadawcę, czas i to, co zakomunikowano. Warto niczego nie usuwać, dopóki sprawa nie zostanie całkowicie zakończona.

Dobrym uzupełnieniem jest zdjęcie tablicy informacyjnej, na której widać numer lotu, status i godzinę. Gdy przy bramce padają ustne informacje, można poprosić o pisemne podanie przyczyny albo samodzielnie zanotować, kto, co i kiedy powiedział. Krótka oś czasu spisana tego samego dnia waży zwykle więcej niż wspomnienie sprzed kilku tygodni.

Przy opóźnieniach prawo do odszkodowania ocenia się według tego, jak późno pasażer dotarł do miejsca docelowego, a nie według tego, jak późno samolot wystartował. Według orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE opóźnienie o trzy godziny lub więcej w miejscu docelowym może dawać prawo do odszkodowania, o ile spełnione są pozostałe warunki.

Trybunał doprecyzował też, co znaczy przylot: faktyczny czas przylotu to chwila, w której otwarte zostają co najmniej jedne drzwi samolotu i pasażerowie mogą go opuścić (sprawa C-452/13, Germanwings). Nie liczy się więc moment, w którym koła dotykają ziemi, ani moment dotarcia samolotu na stanowisko postojowe. Tak jest według przepisów obowiązujących dzisiaj. Dla lotów od 23 października 2027 r. liczyć się będzie natomiast chwila, w której samolot dotrze na stanowisko postojowe i zaciągnięte zostaną hamulce postojowe, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2026/2202.

W przypadkach granicznych o całej sprawie mogą zdecydować pojedyncze minuty. Faktyczne czasy lotu zwykle są zapisane w bazach danych lotniczych i u przewoźnika, ale często podaje się tam moment lądowania lub dotarcia na stanowisko postojowe, czyli czas sprzed otwarcia drzwi. Własna notatka lub zrzut ekranu z przylotu wzmacnia więc sprawę, gdyby dane zostały zakwestionowane.

Gdy przewoźnik nie zapewnia opieki, do której jest zobowiązany na podstawie art. 9, pasażer może zwykle wydać pieniądze sam i domagać się ich zwrotu (wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-12/11, McDonagh). Wtedy rachunki są dowodem. Warto zachować wszystkie rachunki oraz sfotografować dokumenty, bilety i potwierdzenia.

Wyciąg z konta może pokazać, że coś zapłacono, ale dopiero rachunek pokazuje, za co, a to właśnie wykazuje, że wydatek był konieczny.

Warto robić zrzuty ekranu od razu, gdy coś się dzieje: powiadomienia z aplikacji i cyfrowe karty pokładowe mogą zniknąć, a aplikacja przewoźnika nie zawsze pokazuje stare zakłócenia po czasie. Papierowe rachunki dobrze sfotografować tego samego dnia, bo tekst na papierze termicznym może blaknąć.

Wszystko można zebrać w jednym miejscu, na przykład w albumie w telefonie albo w folderze w chmurze nazwanym datą podróży. Krótka oś czasu tego, co się stało i kiedy, oszczędza wiele szukania, jeśli sprawa się przeciągnie.