Osobne bilety: kto odpowiada, gdy nie uda Ci się zdążyć na własną przesiadkę?

Rozporządzenie 261/2004 jest zbudowane wokół pojedynczych lotów. Zakres stosowania z art. 3 ust. 1 wynika z miejsca, z którego lot wylatuje, i z przewoźnika, który go wykonuje, a art. 2 lit. b określa obsługującego przewoźnika lotniczego jako przewoźnika, który wykonuje lub zamierza wykonać lot na podstawie umowy z pasażerem. Roszczenie kieruje się więc do przewoźnika, który wykonał dotknięty zakłóceniem lot.

O tym, ile opóźnienia się liczy, decyduje definicja z art. 2 lit. h. Miejscem docelowym jest miejsce wskazane na bilecie okazanym przy stanowisku odprawy, a w przypadku lotów bezpośrednio łączonych miejsce docelowe ostatniego lotu pasażera. Jeśli masz dwa bilety, ten, na który się odprawiasz, kończy się na lotnisku przesiadkowym. To tam mierzy się opóźnienie, niezależnie od tego, dokąd miała prowadzić cała Twoja podróż.

Wytyczne interpretacyjne Komisji mówią o tym wprost w sekcji 4.4.2: jeśli pasażerowie mają dwa osobne bilety na dwa kolejne loty, a pierwszy lot jest opóźniony tak, że nie zdążą się odprawić na następny, przewoźnicy nie są zobowiązani do wypłaty odszkodowania. Ta sama sekcja dodaje, że pasażerowie mogą jednak mieć prawo do odszkodowania od przewoźnika wykonującego pierwszy lot, jeśli właśnie ten lot jest znacznie opóźniony (zob. niżej). Wytyczne to wykładnia Komisji i nie wiążą sądów, ale pokazują, jak ma być rozumiany ten reżim. Nie znaleźliśmy orzeczenia TSUE, które rozstrzygałoby bezpośrednio kwestię osobnych biletów. Wniosek opiera się na zakresie stosowania rozporządzenia, na definicji miejsca docelowego i na wytycznych.

Linię podziału najlepiej widać w sprawach, w których cała podróż była na jednej rezerwacji. W sprawie C-502/18, CS i in. przeciwko České aerolinie (izba dziewiąta, 11 lipca 2019 r.), jedenastu pasażerów miało jedną rezerwację Praga-Abu Zabi-Bangkok. Pierwszy odcinek wykonała w terminie České aerolinie, a drugi Etihad Airways w ramach umowy code-share, z przylotem opóźnionym o 488 minut. Trybunał uznał, że podróż z lotami łączonymi objęta jedną rezerwacją stanowi całość i że pasażerowie mogli skierować roszczenie przeciwko przewoźnikowi z UE, który zawarł z nimi umowę przewozu i wykonał pierwszy lot, mimo że opóźnienie powstało na odcinku, którego ten przewoźnik nie obsługiwał.

Sprawa C-436/21, flightright przeciwko American Airlines (izba ósma, 6 października 2022 r.), idzie o krok dalej. Biuro podróży zestawiło Stuttgart-Zurych-Filadelfia-Kansas City, wystawiło fakturę z ceną łączną i jeden bilet, a loty wykonywały przewoźnicy bez szczególnego stosunku prawnego między sobą. Trybunał zinterpretował art. 2 lit. h tak, że był to mimo to lot bezpośrednio łączony, a pasażer, który wylatuje z lotniska w UE i dociera ze znacznym opóźnieniem do miejsca docelowego ostatniego lotu, może powoływać się na prawo do odszkodowania z art. 7.

Decydujące nie było więc to, czy przewoźnicy ze sobą współpracowali. Liczyło się to, że biuro podróży zestawiło podróż, pobrało cenę łączną i wystawiło jeden bilet. Tak zwany self-transfer, w którym platforma rezerwacyjna zestawia dwa odloty, ale sprzedaje je jako dwa bilety z dwoma numerami rezerwacji, trafia więc prawdopodobnie po drugiej stronie linii podziału. Dlatego warto najpierw sprawdzić potwierdzenie rezerwacji: jeden numer biletu i jedna cena łączna wskazują na lot łączony, dwa numery rezerwacji na dwie podróże.