Samolot wylądował na innym lotnisku: odszkodowanie, transport czy nic?

Według art. 2 lit. l rozporządzenia 261/2004 odwołanie lotu to nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zarezerwowano co najmniej jedno miejsce. Trybunał uznał, że nie wystarczy, aby samolot wyruszył zgodnie z planowaną trasą: musi on także dotrzeć do miejsca docelowego na tej trasie. Lot przekierowany należy więc co do zasady traktować jak odwołany. Trybunał robi jednak wyjątek: jeśli samolot ląduje na lotnisku obsługującym ruch lotniczy do i z tego samego miasta lub regionu co zarezerwowane, uznanie przekierowania za odwołanie lotu byłoby sprzeczne zarówno z celem rozporządzenia, jak i z zasadą równego traktowania. Odszkodowania nie można wtedy żądać z tego tytułu, a sprawę ocenia się według przepisów o opóźnieniu. Jeśli lotnisko nie obsługuje tego samego miasta ani regionu, obowiązuje reguła główna. Trybunał potwierdził, że takie przekierowanie może dawać prawo do odszkodowania z tytułu odwołania lotu (postanowienie z 6 października 2021 r. w sprawie C-253/21, TUIfly).

Kwestię rozstrzygnięto 22 kwietnia 2021 r. w sprawie C-826/19, WZ przeciwko Austrian Airlines AG, w czwartej izbie Trybunału, po pytaniu prejudycjalnym sądu Landesgericht Korneuburg w Austrii. Pasażer miał jedną rezerwację na podróż Klagenfurt, Wiedeń i Berlin-Tegel 21 maja 2018 r., z planowanym przybyciem do Tegel o 22:20. Ponieważ samolot nie mógł wylądować w Tegel z powodu obowiązującego zakazu lotów nocnych, został skierowany do Berlin-Schönefeld, dokąd pasażer dotarł o 23:18.

Trybunał tłumaczy równe traktowanie na przykładzie. Gdyby przekierowanie uznać za odwołanie lotu, pasażer, który po transferze dociera na zarezerwowane lotnisko z opóźnieniem poniżej trzech godzin, otrzymałby odszkodowanie, a pasażer, który wylądował na właściwym lotnisku z takim samym opóźnieniem, nie dostałby nic, mimo porównywalnej uciążliwości. Jednocześnie Trybunał stwierdził, że pasażer przy takim przekierowaniu ma co do zasady prawo do odszkodowania na podstawie rozporządzenia, jeśli dociera do ostatecznego miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po godzinie przybycia pierwotnie ustalonej przez przewoźnika.

Istotny jest nie moment lądowania na lotnisku zapasowym, lecz chwila, w której po transferze faktycznie docierasz na lotnisko z rezerwacji albo, w danym przypadku, do innego bliskiego miejsca uzgodnionego z przewoźnikiem. Do opóźnienia wlicza się więc czas oczekiwania na transport i czas przejazdu między lotniskami. Z drugiej strony, jak zauważa też Trybunał, przewoźnik może uniknąć obowiązku wypłaty odszkodowania z art. 7, jeśli zadba o to, by pasażerowie dotarli bez opóźnienia wynoszącego trzy godziny lub więcej w stosunku do pierwotnie planowanej godziny przybycia.

Sama granica trzech godzin nie pochodzi z tego wyroku, lecz z połączonych spraw C-402/07 i C-432/07, Sturgeon i in., z 19 listopada 2009 r. Pasażerów lotów o dużym opóźnieniu zrównano tam z pasażerami lotów odwołanych w zakresie prawa do odszkodowania, ale odszkodowanie nie należy się, jeśli przewoźnik wykaże nadzwyczajne okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Ten artykuł opisuje przepisy obowiązujące do 22 października 2027 r. włącznie. Od 23 października 2027 r. stosuje się rozporządzenie (UE) 2026/2202, które zmienia rozporządzenie 261/2004. Według nowej definicji w art. 2 lit. l lot skierowany na inne lotnisko niż wskazane na bilecie, który nie może kontynuować lotu na to lotnisko, wprost traktuje się jak odwołany. Wyjątek dla lotnisk obsługujących to samo miasto lub region znajduje się w nowym art. 5 ust. 6. Dotyczy on tylko sytuacji, gdy przewoźnik zorganizował transport na lotnisko wskazane na bilecie, a opóźnienie przybycia tam nie przekracza trzech godzin.