Lot przyspieszony przed podróżą: czy zmiana godziny to odwołany lot?

Linia lotnicza często mówi o zmianie rozkładu lub korekcie planu lotów. Gdy odlot jest przyspieszony o ponad godzinę, prawnie to coś innego. Pierwsza izba TSUE rozstrzygnęła tę kwestię 21 grudnia 2021 r. w sprawach połączonych C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20, dotyczących sporów z Corendon Airlines, Azurair, Eurowings i Austrian Airlines. Trybunał uznał, że art. 2 lit. l i art. 5 ust. 1 rozporządzenia 261/2004 należy rozumieć tak, że lot uznaje się za odwołany, gdy przewoźnik wykonujący lot przyspiesza go o ponad godzinę.

Powód jest praktyczny. Wcześniejszy odlot zmusza pasażera do przeplanowania podróży: wcześniejszy dojazd, może dodatkowa noc w hotelu, dzień pracy, który odpada. Trybunał wskazał, że istotne przyspieszenie pozbawia pasażera możliwości swobodnego dysponowania czasem i zorganizowania podróży zgodnie z oczekiwaniami. Dlatego traktuje się je jak odwołany lot, a nie jak opóźnienie.

Granica przebiega przy godzinie. Trybunał stwierdził, że punktem odniesienia dla oceny, czy przyspieszenie jest istotne, jest różnica między przyspieszeniem o ponad godzinę a przyspieszeniem o godzinę lub mniej. Przyspieszenie o najwyżej godzinę nie mieści się więc w tym, co wyrok orzekł o odwołanych lotach.

To, że lot uznaje się za odwołany, daje dwa rodzaje praw. Pierwsze dotyczy zmiany planu podróży i zwrotu (a w niektórych przypadkach opieki, na przykład posiłków). Drugie dotyczy odszkodowania pieniężnego, i tylko ono zależy od tego, kiedy Cię poinformowano.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c odszkodowanie nie przysługuje, jeśli poinformowano Cię co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu. Jeśli poinformowano Cię między dwoma tygodniami a siedmioma dniami przed odlotem, przewoźnik unika wypłaty tylko wtedy, gdy jednocześnie zaoferował zmianę planu podróży z odlotem nie więcej niż dwie godziny wcześniej niż planowano i przylotem nie później niż cztery godziny po planowym czasie przylotu. Jeśli poinformowano Cię na mniej niż siedem dni przed odlotem, granice są ostrzejsze: odlot nie więcej niż godzinę wcześniej i przylot nie później niż dwie godziny po czasie planowym. Jeśli zmiana planu podróży nie mieści się w tych granicach, odszkodowanie może wchodzić w grę. Przewoźnik uniknie wypłaty także wtedy, gdy wykaże, że odwołanie wynika z nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków (art. 5 ust. 3).

Z tego samego wyroku wynika jeszcze jeden szczegół. Trybunał stwierdził, że informacja przekazana pasażerowi przed rozpoczęciem podróży o przyspieszeniu lotu może stanowić propozycję zmiany planu podróży w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b, a przewoźnik nie musi wypłacać odszkodowania, gdy informuje o przyspieszeniu na warunkach z art. 5 ust. 1 lit. c ppkt i-iii. E-mail z nową godziną może więc sam być tą zmianą planu podróży, której wymagają powyższe wyjątki. Dokładna data wiadomości ma zatem duże znaczenie, a ciężar dowodu, czy i kiedy Cię poinformowano, spoczywa zgodnie z art. 5 ust. 4 na przewoźniku, nie na Tobie.

Jeśli rezerwację zrobiono przez biuro podróży lub serwis rezerwacyjny, nie wystarczy, że przewoźnik zawiadomił pośrednika na czas. Jeśli pośrednik nie przekazał wiadomości w terminie, nie uznaje się Cię za poinformowanego na czas, chyba że wyraźnie upoważniono pośrednika do odbioru wiadomości od przewoźnika (TSUE, sprawa C-263/20).