Omboeking bij een geannuleerde vlucht: moet de maatschappij je omboeken naar een andere maatschappij?

Artikel 8 lid 1 begint met de keuze die aan de passagier wordt geboden uit drie opties. De eerste is terugbetaling binnen zeven dagen, overeenkomstig artikel 7 lid 3, van de volledige kosten van het ticket voor de delen van de reis die niet zijn afgelegd, en voor de delen die wel zijn afgelegd als de vlucht niet langer enig nut heeft in verband met je oorspronkelijke reisplan, in voorkomend geval met een terugvlucht naar het eerste vertrekpunt bij de eerste gelegenheid. De tweede is een andere vlucht naar de eindbestemming onder vergelijkbare vervoersvoorwaarden bij de eerste gelegenheid. De derde is een andere vlucht naar de eindbestemming op een latere datum die de passagier schikt, onder vergelijkbare vervoersvoorwaarden en afhankelijk van beschikbare plaatsen. Maakt de vlucht deel uit van een pakketreis, dan geldt een uitzondering voor de terugbetaling (artikel 8 lid 2): kun je op grond van de pakketreisregels de prijs van het vliegticket terugkrijgen van de reisorganisator, dan kun je volgens het Hof van Justitie van de EU (C-163/18) in plaats daarvan niet de ticketprijs van de luchtvaartmaatschappij vorderen op grond van de verordening, ook niet als de organisator geen financiële middelen heeft. De uitzondering geldt alleen voor de terugbetaling.

Volgens de tekst kiest dus de passagier de weg. De plicht om de keuzes van artikel 8 aan te bieden ontstaat onder meer wanneer een vlucht wordt geannuleerd (artikel 5 lid 1 onder a) en wanneer een passagier tegen zijn wil het instappen wordt geweigerd (artikel 4 lid 3). Bij een lange vertraging bestaat een beperktere variant: bij een vertraging van ten minste vijf uur moet de maatschappij bijstand bieden volgens artikel 8 lid 1 onder a, dat wil zeggen het spoor van terugbetaling (artikel 6 lid 1 onder iii). Volgens de interpretatierichtsnoeren van de Commissie wordt de keuze volgens artikel 8 lid 1 als algemeen beginsel eenmaal gemaakt, mits je juiste informatie hebt gekregen over de beschikbare opties. Heb je dan ingestemd met terugbetaling, dan is de maatschappij in beginsel niet verplicht daarna ook een andere vlucht te regelen, maar een eventueel recht op compensatie op grond van artikel 7 kan blijven bestaan. Het is dus verstandig niet het eerste het beste aanbod aan te nemen zonder erover na te denken, zeker niet als je op tijd ergens moet zijn.

De vierde kamer van het Hof van Justitie van de EU nam op 11 juni 2020 stelling over het vereiste in zaak C-74/19, LE tegen Transportes Aéreos Portugueses SA. Het Hof legde de uitzondering van artikel 5 lid 3 uit: wil de maatschappij geen compensatie betalen met een beroep op buitengewone omstandigheden, dan moet zij ook alle redelijke maatregelen hebben genomen om de gevolgen voor de passagier te beperken. Bij die beoordeling ging het Hof uit van het vereiste van artikel 8 lid 1 van een redelijke en bevredigende omboeking bij de eerste gelegenheid voor passagiers van een geannuleerde of aanzienlijk vertraagde vlucht. De zaak zelf ging over een gemiste aansluiting na een vertraging.

Het Hof zei dat het in beginsel niet volstaat, voor een maatschappij die de compensatieplicht wil ontlopen, om de passagier om te boeken op haar eigen volgende vlucht als die pas de dag na de oorspronkelijk geplande aankomst aankomt. De maatschappij moet alle beschikbare middelen inzetten om een redelijke en bevredigende omboeking bij de eerste gelegenheid te waarborgen, onder meer door andere directe of indirecte vluchten te zoeken, eventueel uitgevoerd door andere luchtvaartmaatschappijen.

Volgens het dictum wordt zo'n omboeking op de eigen vlucht in beginsel alleen aanvaard in twee gevallen: als elke andere mogelijkheid van omboeking op een directe of indirecte vlucht, uitgevoerd door de maatschappij zelf of door een andere maatschappij, ontbrak waarmee de passagier met minder vertraging was aangekomen, of als een dergelijke omboeking voor de maatschappij onredelijke offers zou hebben betekend gelet op haar capaciteit op het relevante moment. Volstond de maatschappij met haar eigen volgende vlucht zonder verder te zoeken, dan is dat volgens het arrest geen redelijke maatregel die van de compensatieplicht bevrijdt. Al in C-354/18 had het Hof bovendien gezegd dat de maatschappij bij een concreet aanbod van een andere vlucht op grond van artikel 8 lid 1 onder b onder meer rekening moet houden met de aankomsttijd en met de vraag of de omboeking met een eigen vlucht kan of met een andere maatschappij moet gebeuren, als dat mogelijk is. Wordt de plaats door meerdere luchthavens bediend en word je omgeboekt naar een andere luchthaven dan die van de boeking, dan draagt de maatschappij volgens artikel 8 lid 3 ook de kosten van het vervoer vanaf daar naar de luchthaven van de boeking of naar een andere nabijgelegen bestemming die je samen overeenkomt.