Zmiana planu podróży jak najszybciej: czy linia musi zaproponować lot innego przewoźnika?

Art. 8 ust. 1 zaczyna się od tego, że pasażerowi proponuje się wybór między trzema opcjami. Pierwsza to zwrot w ciągu siedmiu dni, zgodnie z art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu za części podróży, które nie zostały zrealizowane, oraz za części już zrealizowane, jeżeli lot nie służy już żadnemu celowi w odniesieniu do Twojego pierwotnego planu podróży, a w odpowiednich przypadkach także lot powrotny do pierwszego punktu wylotu jak najszybciej. Druga to zmiana planu podróży do ostatecznego miejsca docelowego jak najszybciej, na porównywalnych warunkach przewozu. Trzecia to zmiana planu podróży do ostatecznego miejsca docelowego w późniejszym terminie, który pasażer uzna za dogodny, na porównywalnych warunkach przewozu, w zależności od dostępności miejsc. Jeżeli lot jest częścią podróży zorganizowanej, dla zwrotu obowiązuje wyjątek (art. 8 ust. 2): jeśli na podstawie przepisów o podróżach zorganizowanych możesz dochodzić zwrotu ceny biletu lotniczego od organizatora turystyki, nie możesz według Trybunału Sprawiedliwości UE (C-163/18) żądać zamiast tego ceny biletu od linii lotniczej na podstawie rozporządzenia, nawet gdy organizator nie ma środków finansowych. Wyjątek dotyczy tylko zwrotu.

Według brzmienia przepisu to więc pasażer wybiera drogę. Obowiązek zaproponowania wyboru z art. 8 powstaje między innymi wtedy, gdy lot zostaje odwołany (art. 5 ust. 1 lit. a) i gdy pasażerowi odmówiono przyjęcia na pokład wbrew jego woli (art. 4 ust. 3). Przy długim opóźnieniu prawo jest węższe: gdy opóźnienie wynosi co najmniej pięć godzin, przewoźnik proponuje pomoc z art. 8 ust. 1 lit. a, czyli tor zwrotu (art. 6 ust. 1 pkt iii). Według wytycznych interpretacyjnych Komisji wybór z art. 8 ust. 1 co do zasady dokonuje się raz, o ile otrzymano prawidłową informację o dostępnych opcjach. Jeśli wtedy zgodzono się na zwrot, przewoźnik co do zasady nie ma obowiązku organizować potem także zmiany planu podróży, ale ewentualne prawo do odszkodowania z art. 7 może pozostać. Warto więc nie przyjmować pierwszej propozycji bez zastanowienia, zwłaszcza gdy musisz dotrzeć do celu na czas.

Czwarta izba Trybunału Sprawiedliwości UE odniosła się do tego wymogu w wyroku z 11 czerwca 2020 r. w sprawie C-74/19, LE przeciwko Transportes Aéreos Portugueses SA. Trybunał wykładał wyjątek z art. 5 ust. 3: chcąc uniknąć zapłaty odszkodowania z powołaniem się na nadzwyczajne okoliczności, linia musi też podjąć wszelkie racjonalne środki, by ograniczyć skutki dla pasażera. Przy tej ocenie Trybunał oparł się na wymogu z art. 8 ust. 1, aby pasażerom odwołanego lub znacznie opóźnionego lotu zapewnić rozsądną i zadowalającą zmianę planu podróży jak najszybciej. Sprawa dotyczyła utraconego lotu przesiadkowego po opóźnieniu.

Trybunał wskazał, że co do zasady nie wystarcza, aby linia chcąca uniknąć obowiązku odszkodowania zmieniła plan podróży pasażera na własny następny lot, jeżeli dociera on dopiero dzień po pierwotnie planowanym przylocie. Linia powinna wykorzystać wszystkie dostępne zasoby, aby zapewnić rozsądną i zadowalającą zmianę planu podróży jak najszybciej, między innymi szukając innych lotów bezpośrednich lub z przesiadką, ewentualnie wykonywanych przez innych przewoźników lotniczych.

Według sentencji taka zmiana na własny lot jest co do zasady akceptowana tylko w dwóch przypadkach: gdy brakowało jakiejkolwiek innej możliwości zmiany planu podróży na lot bezpośredni lub z przesiadką, wykonywany przez samą linię lub innego przewoźnika, który zapewniłby przybycie z mniejszym opóźnieniem, albo gdy taka zmiana wiązałaby się z nieproporcjonalnym poświęceniem dla linii z uwagi na jej możliwości w danym czasie. Jeżeli linia poprzestała na swoim następnym własnym locie, nie szukając dalej, nie jest to według wyroku racjonalny środek, który zwalnia z obowiązku odszkodowania. Już w sprawie C-354/18 Trybunał wskazał ponadto, że linia, składając konkretną propozycję zmiany planu podróży na podstawie art. 8 ust. 1 lit. b, powinna uwzględnić między innymi czas przybycia oraz to, czy zmiana może nastąpić własnym lotem, czy musi nastąpić lotem innego przewoźnika, jeśli jest to możliwe. Jeżeli miejscowość obsługuje kilka lotnisk, a zmiana planu podróży prowadzi przez inne lotnisko niż to, którego dotyczyła rezerwacja, linia według art. 8 ust. 3 ponosi także koszt przejazdu stamtąd na lotnisko z rezerwacji albo do innego pobliskiego miejsca docelowego, uzgodnionego z pasażerem.