Het vliegtuig vertrekt niet: vertraagd, geannuleerd of je geld terug?
In het kort
Vertrekt het vliegtuig uiteindelijk, ook na vele uren, dan is de vlucht in de regel vertraagd en niet geannuleerd. Het Hof van Justitie heeft bepaald dat een vertraagde vlucht niet als geannuleerd kan worden beschouwd als zij is uitgevoerd volgens de oorspronkelijk door de maatschappij vastgestelde planning, hoe lang de vertraging ook is. Bedraagt de vertraging ten minste vijf uur, dan moet de maatschappij volgens artikel 6 lid 1 onder iii van verordening 261/2004 bijstand aanbieden overeenkomstig artikel 8 lid 1 onder a: terugbetaling binnen zeven dagen van de ticketprijs voor de delen van de reis die niet zijn uitgevoerd (en voor delen die al zijn uitgevoerd als de reis geen doel meer dient) en zo nodig een terugvlucht naar het eerste vertrekpunt. Je kunt dus vragen om de reis af te breken en je geld terug te krijgen in plaats van door te wachten. Zie je af van de reis, dan is het onzeker of je ook compensatie kunt krijgen. Compensatie is een andere vraag en wordt afgemeten aan de aankomsttijd: bereik je je eindbestemming ten minste drie uur te laat, dan kun je er mogelijk recht op hebben, mits aan de voorwaarden is voldaan. De regels gelden als je vertrekt vanaf een luchthaven in een EU-lidstaat of naar de EU vliegt met een maatschappij uit de EU, en via de EER-overeenkomst ook in IJsland, Noorwegen en Liechtenstein; je hebt een bevestigde boeking nodig en moet tijdig zijn ingecheckt.
Door Airlate · Gepubliceerd · Bijgewerkt
Beantwoord een paar vragen over de vlucht en de wachttijd, dan beoordelen we kosteloos of je geval onder de verordening kan vallen.
Vertraagd of geannuleerd: de planning beslist
De verordening omschrijft een geannuleerde vlucht als een vlucht die niet is uitgevoerd, hoewel zij vooraf was gepland en er ten minste één plaats op was gereserveerd (artikel 2 onder l). Dat is een enge definitie en zij is niet aan een tijdgrens gekoppeld.
Het Hof van Justitie behandelde de vraag in de gevoegde zaken C-402/07 en C-432/07 (Sturgeon tegen Condor Flugdienst en Böck en Lepuschitz tegen Air France), waarin de vierde kamer op 19 november 2009 arrest wees. Het eerste punt van het dictum is duidelijk: een vertraagde vlucht kan niet worden beschouwd als geannuleerd, ongeacht hoe lang de vertraging is en ook als het om een grote vertraging gaat, als de vlucht is uitgevoerd volgens de oorspronkelijk door de maatschappij vastgestelde planning. Dat je vier, zes of acht uur blijft zitten, maakt de vlucht dus niet op zichzelf geannuleerd.
De interpretatierichtsnoeren van de Europese Commissie wijzen in dezelfde richting en voegen toe dat een vlucht zelfs zo vertraagd kan zijn dat zij de dag na de geplande vertrektijd vertrekt en toch als vertraagd kan worden beschouwd. Een gewijzigd vluchtnummer kan wijzen op annulering, maar is volgens de richtsnoeren niet alleen doorslaggevend: dat wordt per geval beoordeeld.
Waarom de indeling voor jou uitmaakt
Het verschil bepaalt welke regels in werking treden. Bij een geannuleerde vlucht verwijst artikel 5 lid 1 onder a rechtstreeks naar artikel 8, dat drie opties geeft: terugbetaling, omboeking (een andere vlucht) bij de eerste gelegenheid en omboeking op een latere datum.
Bij vertraging bij vertrek geldt in plaats daarvan artikel 6, dat een trap bouwt: eerst verzorging ter plaatse, en als de vertraging lang genoeg wordt, opent zich de weg naar terugbetaling volgens artikel 8 lid 1 onder a. Wat compensatie betreft, koppelde het Hof die in Sturgeon aan het tijdverlies bij aankomst, namelijk ten minste drie uur na de oorspronkelijk vastgestelde aankomsttijd op de eindbestemming, en niet aan hoe lang het vliegtuig bij de gate bleef staan.
De trap in artikel 6 lid 1 bij vertraging op de vertrekluchthaven
- De drempel hangt af van de afstand: ten minste twee uur bij vluchten van 1500 kilometer of minder, ten minste drie uur bij vluchten binnen de EU van meer dan 1500 kilometer en bij alle andere vluchten tussen 1500 en 3500 kilometer, ten minste vier uur bij alle overige vluchten (dus vluchten van meer dan 3500 kilometer van of naar een land buiten de EU).
- Zodra de maatschappij redelijkerwijs een vertraging verwacht die de drempel bereikt, en uiterlijk wanneer de drempel is bereikt: maaltijden en verfrissingen in redelijke verhouding tot de wachttijd, en twee gratis telefoongesprekken of berichten (artikel 6 lid 1 en 2, artikel 9 lid 1 onder a en lid 2).
- Ligt de redelijkerwijs verwachte vertrektijd ten minste de dag na de eerder aangekondigde vertrektijd: een hotelkamer en vervoer tussen de luchthaven en de verblijfplaats (artikel 9 lid 1 onder b en c).
- Bedraagt de vertraging ten minste vijf uur: bijstand volgens artikel 8 lid 1 onder a, dus terugbetaling van het ticket en in voorkomend geval een terugvlucht naar het eerste vertrekpunt. Omdat alle drempels hierboven lager zijn dan vijf uur, is dit punt bij vijf uur vertraging bereikt, ongeacht de lengte van de route.
- Artikel 6 lid 1 stelt geen voorwaarden aan de oorzaak van de vertraging, en de uitzondering in artikel 5 lid 3 is naar haar bewoordingen beperkt tot compensatie volgens artikel 7.
De vijfuursregel wijst op terugbetaling, niet op compensatie
Artikel 6 lid 1 onder iii verwijst uitdrukkelijk alleen naar artikel 8 lid 1 onder a. Dat gaat over terugbetaling binnen zeven dagen, overeenkomstig artikel 7 lid 3, van de volledige ticketprijs voor het gedeelte of de gedeelten van de reis die niet zijn uitgevoerd, en voor de reeds uitgevoerde gedeelten als de vlucht geen enkel doel meer dient ten opzichte van je oorspronkelijke reisplan, en in voorkomend geval een terugvlucht naar het eerste vertrekpunt bij de eerste gelegenheid. Het gaat dus om je ticketgeld terug, niet om de vaste bedragen van artikel 7.
De twee moeten dus niet door elkaar worden gehaald. De bedragen van artikel 7 zijn een aparte vraag die volgens het Sturgeon-arrest wordt afgemeten aan hoe laat je je eindbestemming bereikt, en waartegen de maatschappij buitengewone omstandigheden kan aanvoeren. De tekst van de verordening zegt niet uitdrukkelijk wat er met de compensatie gebeurt als je na vijf uur afziet van de reis en dus nooit aankomt, zodat er geen aankomsttijd is om aan af te meten. Het is daarom onzeker of je dan compensatie kunt krijgen; het loont om dat af te wegen tegen wat je kunt krijgen als je doorvliegt. Wijst de maatschappij een van beide af, dan kan om een schriftelijke motivering worden gevraagd.
Voorbeeld: vier uur bij de gate en geen informatie
Je vliegt vanaf Amsterdam binnen de EU over een afstand van meer dan 1500 kilometer. De drempel van artikel 6 lid 1 onder b is dus drie uur, en die is een uur geleden gepasseerd. Uiterlijk vanaf dat moment moet de maatschappij maaltijden en verfrissingen in redelijke verhouding tot de wachttijd hebben aangeboden, en de mogelijkheid om kosteloos iemand te bellen of te berichten. Dat niemand bij de gate iets zegt, verandert die verplichting niet: de richtsnoeren van de Commissie benadrukken dat de maatschappij verzorging actief moet aanbieden in plaats van passagiers die zelf te laten regelen. Koop je zelf eten, dan is het verstandig de bonnen te bewaren.
Loopt de wachttijd op tot vijf uur, dan kun je in plaats daarvan vragen om de reis af te breken en terugbetaling te krijgen volgens artikel 8 lid 1 onder a. Vlieg je door en land je ten minste drie uur na de oorspronkelijke aankomsttijd, dan kun je mogelijk recht hebben op compensatie, mits aan de overige voorwaarden is voldaan.
De bedragen als je doorvliegt en laat landt
Zie je na vijf uur af van de reis, dan gaat artikel 8 lid 1 onder a over terugbetaling van de ticketprijs. Vlieg je door en bereik je je eindbestemming ten minste drie uur te laat, dan wordt een eventuele compensatie berekend naar de lengte van de vlucht. Bij vluchten van meer dan 3500 kilometer van of naar een land buiten de EU mag de maatschappij het bedrag halveren als je ten minste drie, maar minder dan vier uur te laat aankomt (artikel 7 lid 2 onder c en het Sturgeon-arrest).
| Vluchtafstand | Compensatiebedrag |
|---|---|
| Vluchten tot 1500 km | € 250 |
| 1500 km tot 3500 km (en langere vluchten binnen de EU) | € 400 |
| Vluchten van meer dan 3500 km | € 600 |
De bedragen gelden per passagier.
De luchtvaartmaatschappij mag het bedrag met 50% verlagen als zij je een andere vlucht aanbiedt waarmee je ten hoogste 2 uur (tot 1500 km), 3 uur (1500 tot 3500 km en langere vluchten binnen de EU) of 4 uur (overige vluchten van meer dan 3500 km) na de oorspronkelijke aankomsttijd aankomt (artikel 7, lid 2). Bij een vertraging op een vlucht van meer dan 3500 km van of naar een land buiten de EU kan het bedrag ook met 50% worden verlaagd als je ten minste drie, maar minder dan vier uur te laat aankomt (Hof van Justitie van de EU, Sturgeon e.a., punt 63).
Goed om te weten als het vliegtuig blijft staan
- Begin met vaststellen welke drempel geldt: de afstand van de vlucht en de vraag of de vlucht binnen de EU blijft, bepalen of de drempel van artikel 6 lid 1 twee, drie of vier uur is. De maatschappij moet verzorging bieden zodra zij zo'n vertraging redelijkerwijs verwacht, en uiterlijk wanneer die tijd is verstreken.
- Het kan helpen de wachttijd vast te leggen: foto's van informatieborden en gate-displays met de tijd erbij, en sms'jes en pushberichten van de maatschappij. Dat maakt het achteraf makkelijker aan te tonen hoe lang de wachttijd werkelijk was.
- Naar maaltijden en verfrissingen en, als het vertrek naar de volgende dag schuift, naar een hotel en vervoer kan het personeel direct worden gevraagd. Is geen verzorging geboden, dan is het verstandig de bonnen van noodzakelijke, redelijke en passende uitgaven te bewaren.
- Bij ten minste vijf uur vertraging volgt terugbetaling van het ticket uit artikel 6 lid 1 onder iii en artikel 8 lid 1 onder a. Artikel 8 lid 1 onder a noemt in voorkomend geval ook een terugvlucht naar het eerste vertrekpunt, bijvoorbeeld bij het wachten op een overstapluchthaven. Het is onzeker of je na afzien van de reis ook compensatie kunt krijgen, en een schriftelijke bevestiging van wat met de maatschappij is afgesproken is verstandig voordat je de luchthaven verlaat.
- Vlieg je door, noteer dan wanneer de vlucht daadwerkelijk op de eindbestemming aankwam en vergelijk dat met de oorspronkelijke aankomsttijd op het ticket. Daar rust de compensatievraag op; de instapkaart en foto's met tijdstempel helpen daarbij.
Veelgestelde vragen als het vliegtuig niet vertrekt
Artikel 6 lid 1 gaat uit van de vertraging ten opzichte van de geplande vertrektijd, dus de tijd die op het ticket stond. Dat de maatschappij het vertrek steeds opschuift en nieuwe tijden doorgeeft, verandert dat uitgangspunt niet. Houd dus de oorspronkelijke vertrektijd bij en reken daarvandaan.
Artikel 6 lid 1 onder iii verwijst alleen naar artikel 8 lid 1 onder a, dus naar terugbetaling, en niet naar de omboekingsopties van artikel 8 lid 1 onder b en c. Biedt de maatschappij toch een omboeking aan, vraag dan om het aanbod op schrift, zodat je ziet wat je accepteert. Wordt de vlucht formeel geannuleerd, dan verwijst artikel 5 lid 1 onder a naar het hele artikel 8, met alle drie de opties.
Niet automatisch. Volgens de interpretatierichtsnoeren van de Commissie kan een gewijzigd vluchtnummer erop wijzen dat de vlucht is geannuleerd, maar het is niet alleen doorslaggevend en wordt per geval beoordeeld. Beslissend volgens het Hof van Justitie is of de vlucht is uitgevoerd volgens de oorspronkelijk door de maatschappij vastgestelde planning.
Artikel 6 lid 1 stelt geen voorwaarden aan de oorzaak van de vertraging, en de uitzondering in artikel 5 lid 3 is naar haar bewoordingen beperkt tot compensatie volgens artikel 7, niet tot verzorging ter plaatse. Maaltijden, verfrissingen en zo nodig hotel en vervoer vallen onder artikel 9, niet onder de vraag naar de oorzaak. Om verzorging kan dus worden gevraagd, welke reden de maatschappij ook opgeeft.
Weet je niet of je vertraging meetelt?
Beschrijf de vlucht en de wachttijd, dan beoordelen we kosteloos of je geval onder de verordening kan vallen.
Beantwoord een paar vragen over de vlucht en de wachttijd, dan beoordelen we kosteloos of je geval onder de verordening kan vallen.
Bronnen
- Verordening (EG) nr. 261/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake compensatie en bijstand aan passagiers bij instapweigering en annulering of langdurige vertraging van vluchten · EUR-Lex · Verordening · geraadpleegd 2026-10-06
- Arrest in de gevoegde zaken C-402/07 en C-432/07, Christopher Sturgeon e.a. tegen Condor Flugdienst GmbH en Stefan Böck en Cornelia Lepuschitz tegen Air France SA (vierde kamer, 19 november 2009) · EUR-Lex / Hof van Justitie van de Europese Unie · Rechtspraak · geraadpleegd 2026-10-06
- Mededeling van de Commissie: Interpretatierichtsnoeren bij Verordening (EG) nr. 261/2004 en Verordening (EG) nr. 2027/97 van de Raad (C/2024/5687, PB C, 25.9.2024) · EUR-Lex / Europese Commissie · Toezichthouder · geraadpleegd 2026-10-06
Gerelateerde gidsen
- Vertraagde vlucht en je rechten
- Geannuleerde vlucht en je rechten
- Compensatiebedragen
- EU261-verordening uitgelegd
- Terugbetaling of compensatie: wat is het verschil?
- Documenten en bonnetjes om te bewaren bij een vluchtverstoring
- Recht op eten, hotel en vervoer bij een vertraagde vlucht
- Omboeking bij een geannuleerde vlucht: moet de maatschappij je omboeken naar een andere maatschappij?