Odmowa przyjęcia na pokład bez overbookingu: czy odszkodowanie może przysługiwać?
W skrócie
Odmowa przyjęcia na pokład nie dotyczy tylko lotów z overbookingiem. Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że pojęcie obejmuje też przypadki, w których linia odmawia przewozu pasażera z innych przyczyn, na przykład operacyjnych (C-22/11). Odszkodowanie w wysokości 250, 400 lub 600 euro, zależnie od odległości, może więc przysługiwać także wtedy, gdy lot nie był przepełniony rezerwacjami.
Autor: Airlate · Opublikowano · Zaktualizowano
Opowiedz o locie i o tym, co powiedziała linia, a bezpłatnie ocenimy, czy mogła to być odmowa przyjęcia na pokład.
Co mówi rozporządzenie
Podstawy praw opisujemy na stronach o odmowie przyjęcia na pokład i o odszkodowaniu przy odwołaniu lub opóźnieniu. Tutaj chodzi o sytuację, w której linia podaje inną przyczynę niż overbooking.
Definicja. Według art. 2 lit. j rozporządzenia 261/2004 odmowa przyjęcia na pokład to odmowa przewozu pasażerów danym lotem mimo że stawili się oni zgodnie z warunkami z art. 3 ust. 2. Wyjątkiem są uzasadnione powody odmowy, na przykład zdrowotne, związane z bezpieczeństwem albo niekompletne dokumenty podróży. Słowa overbooking w definicji nie ma.
Procedura z art. 4. Przewoźnik powinien najpierw zwrócić się o zgłoszenie ochotników gotowych zrezygnować z miejsc w zamian za korzyści (art. 4 ust. 1). Dopiero gdy zgłosi się ich za mało, może odmówić przyjęcia na pokład wbrew woli pasażerów (art. 4 ust. 2). Wtedy według art. 4 ust. 3 ma niezwłocznie wypłacić odszkodowanie na podstawie art. 7 i zaoferować pomoc na podstawie art. 8 i 9, czyli odszkodowanie, zwrot należności lub zmianę planu podróży oraz opiekę.
TSUE w sprawie C-22/11: przyczyna nie przesądza, czy to odmowa przyjęcia na pokład
W sentencji pkt 1 Trybunał stwierdził, że pojęcie to nie odnosi się wyłącznie do odmowy z powodu overbookingu, lecz także do odmowy z innych przyczyn, na przykład operacyjnych. Prawodawca usunął z definicji wszelkie odniesienia do przyczyny (pkt 21 i 22).
Czego dotyczyła sprawa, a czego nie
Finnair odwołał lot z powodu strajku personelu lotniska w Barcelonie i zmienił organizację późniejszych lotów. Pasażer, który miał bilet na lot dwa dni później i stawił się należycie, musiał czekać do wieczora. Trybunał uznał, że sytuacja przypomina zwykły overbooking, ponieważ przewoźnik przydzielił jego miejsce innym pasażerom i sam dokonał wyboru między pasażerami (pkt 32).
Interes innych nie wystarczy. To, że miejsca przydzielono innym, aby nie czekali zbyt długo, nie jest uzasadnionym powodem w rozumieniu art. 2 lit. j, ponieważ przyczyny nie można przypisać osobie, której odmówiono (pkt 33 i 34).
Strajk nie zwolnił przewoźnika. Nadzwyczajne okoliczności, które skłaniają przewoźnika do zmiany organizacji późniejszych lotów, nie mogą według sentencji pkt 2 ani uzasadniać odmowy przyjęcia na pokład na tych lotach, ani zwalniać z obowiązku odszkodowania z art. 4 ust. 3. Wyłączenie z art. 5 ust. 3 dotyczy według swojego brzmienia lotu odwołanego. Trybunał stwierdził, że art. 2 lit. j i art. 4 nie zawierają odpowiadającego mu zwolnienia (pkt 36).
Granica wyroku. Sprawa dotyczyła zmiany organizacji lotów po odwołaniu lotu, a nie zmiany na mniejszy samolot. Wyrok nie rozstrzyga więc każdego takiego przypadku, ale linia musi odnieść się do rozumowania o przydzielonych miejscach. Zob. też odpowiedź linii o nadzwyczajnych okolicznościach.
| Linia mówi | Czy to odmowa przyjęcia na pokład? | Dlaczego |
|---|---|---|
| Zmieniliśmy samolot na mniejszy i nie wszyscy się zmieścili. | Może tak być. | Definicja nie pyta o przyczynę (C-22/11, sentencja pkt 1), ale wyrok nie dotyczył zmiany samolotu. Rozstrzygające jest to, że pasażer stawił się zgodnie z art. 3 ust. 2, a mimo to odmówiono mu przewozu bez uzasadnionego powodu. |
| Ze względów operacyjnych zmieniliśmy organizację lotów. | Może tak być. | Względy operacyjne są wprost wymienione w sentencji. W tej sprawie nie były uzasadnionymi powodami w rozumieniu art. 2 lit. j (pkt 31-34). |
| Pasażer zgłosił się jako ochotnik i otrzymał korzyść. | Zwykle nie w rozumieniu art. 4 ust. 3. | Art. 4 ust. 3 dotyczy pasażerów, którym odmawia się wbrew ich woli. Ochotnicy dostają uzgodnione korzyści oraz pomoc według art. 8 (art. 4 ust. 1). |
| Odprawa nie nastąpiła w terminie. | Może nie wchodzić w grę. | Definicja wymaga, aby pasażer stawił się zgodnie z art. 3 ust. 2: potwierdzona rezerwacja i odprawa w terminie. |
| Dokumenty podróży były niekompletne albo istniał powód zdrowotny lub związany z bezpieczeństwem dotyczący pasażera. | Zwykle nie, jeśli powód jest uzasadniony. | Art. 2 lit. j wymienia właśnie te przykłady jako uzasadnione powody. |
| Lot w ogóle się nie odbył. | Nie, to lot odwołany. | Art. 2 lit. l określa odwołanie jako nieodbycie się lotu zaplanowanego wcześniej. Obowiązują wtedy inne reguły, między innymi art. 5. Jeśli lot odleciał, a pasażera nie zabrano, chodzi raczej o odmowę przewozu. |
Przykład: mniejszy samolot i dwadzieścia osób przy bramce
Rezerwacja jest potwierdzona, a odprawa nastąpiła z dużym wyprzedzeniem. Przy bramce samolot zmieniono na mniejszy typ i dwadzieścia osób, w tym pasażer, nie może polecieć. Linia pisze, że lot nie miał overbookingu, lecz że były to „względy operacyjne”. Po tym, jak linia pytała o ochotników i zgłosiło się za mało osób, pasażer zostaje wbrew swojej woli.
W świetle art. 2 lit. j w definicji nie ma odniesienia do przyczyny, a pasażer doświadczył odmowy przewozu mimo że stawił się na czas. Następnie bada się, czy istniał uzasadniony powód tego rodzaju, o jakim mówi przepis. C-22/11 dotyczyło zmiany organizacji lotów po strajku, a nie zmiany samolotu, więc wyrok nie rozstrzyga tego przypadku. Jeśli lot zostanie w ogóle odwołany, jest to lot odwołany.
Dobrze wiedzieć przy ocenie takiej sytuacji
- Czas i dokumenty. Potwierdzenie rezerwacji, godzina odprawy i karta pokładowa, jeśli ją wydano, pokazują, że pasażer stawił się zgodnie z art. 3 ust. 2 i że powodem nie były dokumenty podróży.
- Wezwanie ochotników. Obowiązek wcześniejszego zwrócenia się do ochotników wynika z art. 4 ust. 1. Warto zanotować, co powiedziano przy bramce i czy pasażer przystał na jakąś propozycję. Od tego zależy, czy odmówiono mu wbrew jego woli.
- Informacje na piśmie. Według art. 14 ust. 2 przewoźnik, który odmawia przyjęcia na pokład, ma przekazać pisemną informację o zasadach odszkodowania i pomocy oraz o możliwości kontaktu z organem krajowym. Ogłoszenie o prawach powinno wisieć w punkcie odprawy (art. 14 ust. 1). Warto zachować wszystko, co pokazuje, jaką przyczynę podała linia.
- Odmowa przyjęcia na pokład a odwołanie lotu. To dwie różne podstawy. Dlatego przy ocenie odpowiedź linii czyta się względem art. 2 rozporządzenia i orzecznictwa TSUE, tak aby roszczenie opierało się na właściwym przepisie.
Dalsze kroki
Warto zachować wszystko w oryginale. Spór można zgłosić także samodzielnie do Rzecznika Praw Pasażerów przy Prezesie ULC, który wymaga uprzedniej reklamacji u przewoźnika i nie zamyka drogi sądowej, albo do sądu. Jeśli linia powołuje się na nadzwyczajne okoliczności, zob. co oznacza taka odpowiedź.
Chcesz wiedzieć, jak to wygląda w praktyce?
Bezpłatnie oceniamy, czy Twój lot może być objęty rozporządzeniem. Jeśli zgłosisz sprawę i zaakceptujesz warunki, zawierana jest umowa zlecenia.
Najczęstsze pytania
Nie. Art. 2 lit. j nie wspomina o overbookingu, a Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-22/11 stwierdził, że pojęcie obejmuje także odmowę z innych przyczyn, na przykład operacyjnych.
W sprawie C-22/11 Trybunał nie zaakceptował tego w odniesieniu do lotów zmienionych po strajku (sentencja pkt 2). Art. 5 ust. 3 dotyczy według swojego brzmienia lotu odwołanego. Jeśli za sytuacją stoi inne zdarzenie niż w tamtej sprawie, ocenia się je odrębnie.
Ochotnicy dostają korzyści uzgodnione z linią oraz pomoc według art. 8 (art. 4 ust. 1). Odszkodowanie z art. 4 ust. 3 dotyczy osób, którym odmówiono przyjęcia na pokład wbrew ich woli.
Opowiedz o locie i o tym, co powiedziała linia, a bezpłatnie ocenimy, czy mogła to być odmowa przyjęcia na pokład.
Źródła
- Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. (art. 2 lit. j, k i l, art. 3 ust. 2, art. 4, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1, art. 8, 9 i 14) · EUR-Lex · Rozporządzenie · pobrano 2026-10-15
- Wyrok w sprawie C-22/11, Finnair Oyj przeciwko Timy Lassooy (trzecia izba, 4 października 2012 r.) · Trybunał Sprawiedliwości UE via EUR-Lex · Orzecznictwo · pobrano 2026-10-15
- Sprawozdanie Rzecznika Praw Pasażerów za rok 2024 · Urząd Lotnictwa Cywilnego (BIP) · Organ · pobrano 2026-10-15
Powiązane poradniki
- Odmowa przyjęcia na pokład
- Rozporządzenie EU261 w skrócie
- Kwoty odszkodowania
- Linia lotnicza pisze o „nadzwyczajnych okolicznościach”: co znaczy ta odpowiedź?
- Odmowa przyjęcia na pokład na locie przesiadkowym: co obowiązuje?
- Odmowa przyjęcia na pokład przy bramce: spóźniona odprawa, paszport lub wiza
- Linia lotnicza odmówiła odszkodowania: jak ocenić odmowę