Luchtvaartmaatschappij weigert compensatie: zo beoordeel je de afwijzing

De hoofdregel. Bij een geannuleerde vlucht kun je recht hebben op compensatie op grond van artikel 7 (artikel 5 lid 1 onder c). Het Hof van Justitie heeft bepaald dat hetzelfde recht kan gelden als je je eindbestemming met drie uur of meer vertraging bereikt (gevoegde zaken C-402/07 en C-432/07, Sturgeon e.a.).

De uitzondering. De maatschappij hoeft alleen niet te betalen als zij kan aantonen dat de verstoring het gevolg was van buitengewone omstandigheden die ook met alle redelijke maatregelen niet te vermijden waren (artikel 5 lid 3). De uitzondering geldt zowel voor geannuleerde vluchten als voor vertragingen van drie uur of meer (C-315/15, punten 20 en 27). Omdat het een uitzondering is op een regel die consumenten beschermt, moet zij strikt worden uitgelegd (C-549/07, Wallentin-Hermann, punten 17 en 20).

Twee voorwaarden, niet één. De maatschappij moet beide aantonen: dat er een buitengewone omstandigheid was, en dat de gevolgen niet te vermijden waren met maatregelen die bij de situatie pasten (C-549/07, punt 40). De tweede voorwaarde is streng. De maatschappij moet aantonen dat zij de annulering of vertraging ook met alle beschikbare personele, materiële en financiële middelen niet had kunnen vermijden, zonder onaanvaardbare offers in verhouding tot haar capaciteit op dat moment (C-549/07, punt 41, en C-315/15, punt 29).

De verordening schrijft nu geen bepaalde vorm voor een afwijzingsbrief voor. Maar een afwijzing die alleen een categorie noemt, zegt niets over een van de twee voorwaarden. Daarom kun je vier dingen vragen: de concrete gebeurtenis, waarom die buiten de normale bedrijfsvoering en de feitelijke controle van de maatschappij viel, hoe zij jouw vlucht trof, en welke maatregelen de maatschappij nam.

Soms is dat zo. Een aanvaring tussen een luchtvaartuig en een vogel is een buitengewone omstandigheid (C-315/15, Pešková en Peška tegen Travel Service). Maar het arrest houdt daar niet op, en het tweede deel is bij het beoordelen van een afwijzing nuttig: ook dan moeten de redelijke maatregelen worden aangetoond. Kon de maatschappij de aanwezigheid van vogels zonder onaanvaardbare offers voorkomen, dan moet zij aantonen dat zij dat voor precies die vlucht ook echt heeft gedaan (dictum punt 3 en punten 44 tot en met 47).

In dezelfde zaak oordeelde het Hof dat een annulering of lange vertraging niet het gevolg is van buitengewone omstandigheden als de maatschappij, nadat de na een vogelaanvaring vereiste veiligheidscontrole al door een bevoegde deskundige was uitgevoerd, ervoor koos de controle opnieuw door een eigen deskundige te laten doen. Het Hof behandelde ook het gemengde geval. Is een vertraging van drie uur of meer maar deels het gevolg van een buitengewone omstandigheid, dan wordt dat deel afgetrokken. Dat geldt alleen als de maatschappij de vereiste redelijke maatregelen heeft genomen, en het is aan de maatschappij om aan te tonen dat dat deel van de vertraging onvermijdelijk was (punten 50 en 52).